W ostatnich dniach media szeroko komentują spór dotyczący kontynuacji popularnej komedii romantycznej „Nigdy w życiu”. Jednym z jego elementów stała się dyskusja wokół obsady głównej roli w kolejnej części filmu inspirowanego powieścią Katarzyny Grocholi.
Sprawa ta pokazuje jednak znacznie szerszy problem: gdzie przebiega granica pomiędzy dopuszczalną krytyką i wyrażaniem własnej opinii a naruszeniem dóbr osobistych drugiej osoby?
Anna BorkowskaW debacie publicznej, szczególnie prowadzonej w mediach społecznościowych, emocjonalne wypowiedzi nie należą do rzadkości. Samo wyrażanie krytycznej opinii nie oznacza jednak automatycznie naruszenia prawa.
Problem może pojawić się wtedy, gdy wypowiedź zawiera nieprawdziwe informacje, bezpodstawne zarzuty albo sformułowania godzące w cześć, dobre imię, reputację lub inne dobra osobiste konkretnej osoby.
Kodeks cywilny chroni dobra osobiste człowieka, do których należą m.in. cześć, nazwisko, wizerunek, prywatność czy tajemnica korespondencji. Ich katalog nie jest zamknięty.
Ochrona ta ma znaczenie również w Internecie. Publikacja posta, komentarza czy materiału w mediach społecznościowych może prowadzić do odpowiedzialności prawnej na takich samych zasadach jak wypowiedź opublikowana w innych mediach. Pozorna anonimowość w sieci nie zawsze oznacza też, że ustalenie autora wypowiedzi będzie niemożliwe.
Osoba, której dobra osobiste zostały zagrożone lub naruszone, może korzystać przede wszystkim z ochrony cywilnoprawnej.
Zgodnie z art. 24 Kodeksu cywilnego, w przypadku zagrożenia dobra osobistego można żądać zaniechania określonego działania. Jeżeli do naruszenia już doszło, możliwe jest również żądanie podjęcia czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, np. opublikowania przeprosin lub sprostowania odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie.
W określonych przypadkach możliwe jest również żądanie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę albo zasądzenia odpowiedniej kwoty na wskazany cel społeczny.
Jeżeli natomiast naruszenie dobra osobistego spowodowało również szkodę majątkową, poszkodowany może dochodzić jej naprawienia na zasadach ogólnych.
Istotną kwestią jest rozkład ciężaru dowodu. Osoba domagająca się ochrony powinna wykazać, że doszło do zagrożenia lub naruszenia jej dobra osobistego. Prawo przewiduje natomiast domniemanie bezprawności takiego naruszenia. To pozwany, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności, powinien wykazać okoliczności uzasadniające jego działanie i wyłączające jego bezprawność.
Niezależnie od ochrony cywilnej określone wypowiedzi mogą również prowadzić do odpowiedzialności karnej.
Art. 212 Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność za zniesławienie, czyli pomawianie innej osoby m.in. o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania danego zawodu, zajmowania stanowiska lub prowadzenia określonej działalności.
W określonych sytuacjach zastosowanie może znaleźć również art. 216 Kodeksu karnego dotyczący zniewagi.
Ocena każdej wypowiedzi wymaga jednak uwzględnienia jej dokładnej treści, kontekstu, miejsca publikacji oraz okoliczności, w których została sformułowana.
W sprawach dotyczących naruszenia dóbr osobistych istotne znaczenie ma szybkie zabezpieczenie dowodów – szczególnie w przypadku publikacji internetowych, które mogą zostać usunięte lub zmienione.
Jeżeli uważasz, że doszło do naruszenia Twojego dobrego imienia, reputacji, prywatności, wizerunku lub innych dóbr osobistych, warto przeanalizować zarówno treść publikacji, jak i możliwe środki ochrony prawnej.
Kancelaria może pomóc w ocenie konkretnej sytuacji, zabezpieczeniu materiału dowodowego oraz wyborze odpowiedniej drogi dochodzenia roszczeń – cywilnej lub, gdy zachodzą ku temu podstawy, także karnej.
Żródło: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19640160093/U/D19640093Lj.pdf
Żródło: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20021441204/U/D20021204Lj.pdf
Koniec utrudnień przy rezygnacji z usług finansowych? Nowe prawa konsumentów i obowiązki banków